Christophe Busch over ‘De duivel in elk van ons’

Naar aanleiding van Wapenstilstand op 11 november 2026 ontvingen de Lierse verenigingen Recht en Vrijheid en het Humanistisch Verbond Vrijdenkend Lier criminoloog en historicus Christophe Busch in Cultureel Centrum Vredeberg. Busch hield een indringende lezing over hoe gewone mensen tot onmenselijke daden komen – én hoe we dat tij kunnen keren.

Voor beide organisaties is 11 november geen dag van overwinningsroes, maar van bezinning en waakzaamheid. Recht en Vrijheid, vernoemd naar het clandestiene Lierse verzetsblad van de Witte Brigade uit de Tweede Wereldoorlog, houdt de herinnering aan het verzet levend. "Vrijheid is immers nooit vanzelfsprekend en kan niet bestaan zonder een sterke rechtsstaat", zegt  voorzitter van Recht&Vrijheid Edith Van den Broeck.

Tijdens de avond stelde Christophe Busch – voormalig directeur van Kazerne Dossin en huidig directeur van het Hannah Arendt Instituut – een ongemakkelijke maar urgente vraag centraal, gebaseerd op zijn boek "De duivel in elk van ons" : hoe komt het dat niet monsters, maar gewone burgers meewerken, wegkijken of gehoorzamen wanneer uitsluiting en geweld de norm worden?

Busch laat zien dat collectief geweld niet begint met gaskamers, maar met kleine stappen: ontmenselijkende taal, groepsdruk en gewenning. Tegelijk biedt dat inzicht hoop. Als het kwaad in kleine stappen groeit, kan het ook door gewone mensen worden gestopt – door wie op het beslissende moment wél zijn nek uitsteekt. 

In een tijd van toenemende polarisatie en druk op de vrije pers en rechtsstaat, vormt deze lezing een krachtige oproep om waakzaam te blijven en verantwoordelijkheid te nemen.